เวียดนามก้าวขึ้นเป็นฐานการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญของอาเซียน  (ศูนย์วิจัยกสิกรไทย Infographic)

• เวียดนามก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในฐานการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญของอาเซียน จากการใช้ FDI เป็นกลไกในการยกระดับอุตสาหกรรมจากฐานการประกอบสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ไปสู่การสร้างระบบนิเวศของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา การลงทุนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงโรงงานประกอบสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ แต่ขยายไปสู่กิจกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มสูง เช่น การประกอบและทดสอบชิปขั้นสูง (Advanced Packaging and Testing) คิดเป็นมูลค่าลงทุนกว่า 2.5 พันล้านดอลลาร์ฯ สูงกว่าไทย 10 เท่า (ของไทยมีมูลค่าลงทุนราว 200 ล้านดอลลาร์ฯ) ทำให้เวียดนามเริ่มยกระดับสู่ฐานการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง

• การส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ของเวียดนามเติบโตก้าวกระโดดจนมีมูลค่ามากกว่าไทย 2 เท่าในปี 2025 ขณะที่ราคาส่งออกเฉลี่ยต่อหน่วยของเวียดนามอยู่ที่ 0.94 ดอลลาร์ฯ สูงกว่าไทยราว 40% สะท้อนว่าเวียดนามไม่ได้เพิ่มปริมาณการส่งออกเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถส่งออกสินค้าที่มีมูลค่าเฉลี่ยสูงกว่าไทย

• โครงสร้างการส่งออกเวียดนามยังสะท้อนการยกระดับอุตสาหกรรมอย่างชัดเจน โดยเซมิคอนดักเตอร์ที่เวียดนามส่งออกส่วนใหญ่เป็นชิปประมวลผลและควบคุม (Processors and Controllers) ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 87% ของมูลค่าการส่งออกชิปทั้งหมด ขณะที่การส่งออกชิปของไทยส่วนใหญ่คือชิปสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ (Automotive ICs) และชิปจัดการพลังงาน (Power Management ICs) ทั้งนี้ ชิปขั้นสูงสำหรับ AI และระบบอัตโนมัติส่วนใหญ่ประกอบด้วยชิปประมวลผลและควบคุม รวมทั้งชิปหน่วยความจำ (Memories)

• อย่างไรก็ตาม เวียดนามยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการยกระดับสู่ห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง โดยการลงทุนส่วนใหญ่ยังอยู่ในกิจกรรมการประกอบและทดสอบชิปขั้นสูง นอกจากนี้ ยังเริ่มมีการลงทุนในการออกแบบชิปแบบไม่ใช้โรงงานผลิต (Fabless Design) ขณะที่การผลิตเวเฟอร์ (Wafer Fabrication) ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมต้นน้ำยังไม่มีการลงทุนจากผู้ผลิตชิปรายใหญ่ เนื่องจากต้องใช้เงินลงทุน เทคโนโลยี และบุคลากรเฉพาะทางจำนวนมาก

• ประเด็นสำคัญไม่ใช่การเปรียบเทียบว่าไทยหรือเวียดนามเป็นผู้ชนะ แต่คือการกำหนดตำแหน่งของไทยในห่วงโซ่เซมิคอนดักเตอร์โลกให้สอดคล้องกับจุดแข็งของประเทศ ไทยควรมุ่งสร้างความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในเซมิคอนดักเตอร์สำหรับยานยนต์ (Automotive Semiconductor) เซมิคอนดักเตอร์กำลัง (Power Semiconductor) และการออกแบบชิป (Chip Design) โดยภาครัฐควรมียุทธศาสตร์เชิงรุกในการดึงดูดบริษัทเซมิคอนดักเตอร์ชั้นนำของโลก พร้อมออกแบบมาตรการส่งเสริมการลงทุนให้สอดคล้องกับความต้องการของนักลงทุนรายสำคัญ ควบคู่กับการพัฒนาบุคลากร เชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา รวมถึงการจัดตั้งศูนย์ออกแบบชิป (Chip Design Center) เพื่อยกระดับขีดความสามารถทางเทคโนโลยีของประเทศและสร้าง New Engine of Growth ให้เศรษฐกิจไทยในระยะยาว